Wprowadzenie

Pinhole (fotografia otworkowa) jest fotografią bezobiektywową. Obiektyw zastąpiony jest przez malutka dziurkę w cienkim materiale (np. blaszka). Światło przechodząc przez otworek o małej średnicy tworzy na przeciwległej ścianie obraz. Zmniejszanie średnicy otworka poprawia ostrość, ale zmniejsza jasność. Poprawa ostrości nie jest dowolna, gdy otworek ma średnicę porównywalną z długością fali świetlnej na ekranie wyraźnie widać rozmycie obrazu wywołane dyfrakcją światła. Wielkość krążka rozproszenia jest stała dla przedmiotów znajdujących się w dowolnej odległości od otworka kamery, dzięki czemu głębia ostrości w fotografii otworkowej rozciąga się od zera do nieskończoności.

Historia

Podstawowe zasady optyczne działania kamery otworkowej zostały opisane już w V w p.n.e. w Chinach. Filozof Mo Ti zaobserwował, że promienie światła podążając po liniach prostych przez otworek w nieprzepuszczającym światła materiale, tworzą po przeciwnej stronie odwrócony obraz.
Następna chińska wzmianka pojawia się dopiero w X w n.e. w kontekście użycia modelu pagody do projekcji obrazu otworkowego.
W X wieku arabski fizyk i matematyk Ibn Al-Haitam ustawił w rzędzie trzy świece i umieścił pomiędzy nimi a ścianą ekran z małą dziurką. Zauważył, że obraz został utworzony przez przejście światła przez dziurkę i że świeca z prawej strony na rzucanym obrazie znalazła się po lewej. Wnioskował z tego o rozchodzeniu się światła po liniach prostych.
W 1850 roku szkocki naukowiec imieniem David Bruiser wykonał pierwsze fotografie otworkowe i użył tego właśnie terminu.
Masowa produkcja aparatów obiektywowych w I poł. XX wieku położyła chwilowy kres fotografii otworkowej. W latach 30tych XX stulecia praktycznie o niej zapomniano. Zaczęła odradzać się w połowie lat 60tych jako wynik zainteresowania niektórych ówczesnych fotografów.
Dziś cieszy się dość sporą popularnością ze względu na duże możliwości co do środków wyrazu związanych z cechami konstrukcyjnymi aparatów otworkowych.

Charakterystyka obrazu otrzymanego pinholem:

•  większa miękkość niż obrazu otrzymanego za pomocą obiektywu
•  praktycznie nieskończona głębia ostrości
•  odwzorowanie szerokokątne pozostaje całkowicie równolinijne
•  obrazy charakteryzuje spora aberracja chromatyczna
•  czasy naświetlania w zależności od użytego materiału, jego wielkości, wielkości otworka, oświetlenia przedmiotu, sięgają od ułamka sekundy do wielu godzin, czy nawet dni
•  ułożenie materiału w płaszczyźnie (płaszczyznach) nie będącej równoległą do płaszczyzny otworka, pozwala na uzyskanie obrazów anamorficznych, a więc cechujących się zniekształceniami perspektywy